ERKEN MÜDAHALEDE GÜNCEL KONULAR

ERKEN MÜDAHALEDE GÜNCEL KONULAR

Erken Çocuklukta Müdahaleye Kapsayıcı Bir Bakış

Doç. Dr. Aysun ÇOLAK

Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölümü

Son yıllardaki özel eğitim trendleri; (a) Kapsayıcı eğitim, (b) bireyselleştirilmiş eğitim programları, (c) yardımcı teknolojiler, (d) çoklu duyusal öğrenme, (e)öğrenme için evrensel tasarım, (f) erken müdahale, (g) profesyoneller arası iş birliği, (h) sosyal-duygusal öğrenme, (ı) veriye dayalı karar verme, (i) uzaktan/çevrimiçi öğrenme, (j) kültürel yeterlilik, (k) geçiş planlaması, (l) öğretmen eğitimi ve mesleki gelişim, (m) farkındalık ve ruh sağlığı, (n) ebeveyn katılımı konularıdır (https-1). 2018 yılında Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından özel gereksinimli küçük çocukların hem nitelikli kapsayıcı eğitim hem de diğer eğitim hizmetlerinden yararlanabilmeleri için özel gereksinimli 0-36 aylık çocuklara yönelik “Erken Çocukluk Özel Eğitim Öğretim Programı” ve özel gereksinimli 36-72 aylık çocuklara yönelik “Okul Öncesi Özel Eğitim Öğretim Programı” olmak üzere iki ayrı öğretim programı geliştirilmiştir. Bu programlar erken çocukluk özel eğitim (EÇÖE) alanında atılmış önemli bir adım niteliğindedir (Tomris ve Çelik, 2021). Günümüzde EÇÖE’de yüksek kaliteli erken çocuklukta kapsayıcılık konusu üzerinde durulmaktadır. Kapsayıcı ortamlarda uygulanan kanıta dayalı kaynaştırma uygulamalarının kalitesine ilişkin genel veri eksikliği vardır ve bu da endişe vericidir (akt. Steed, Rausch, Strain, Bold ve Leech, 2023). Tüm küçük çocuklara anlamlı ve destekleyici bir erken çocukluk deneyimi sağlamak için yasal ve etik zorunluluğun yerine getirilmesi için erken çocukluk eğitiminin nasıl organize edildiği, EÇE personelinin nasıl eğitildiği, kalitenin nasıl ölçüldüğü ve katılımın nasıl kavramsallaştırıldığı konusunda düzenlemeler yapılması gerekmektedir (Love ve Beneke, 2021). Türkiye’de EÇÖE’de çözüm bekleyen örneğin, ülkemize özgü EÇÖE sistem modelinin olmaması, uzman personel eksikliği, kanıt temelli uygulamaların sahaya yansımaması gibi pek çok sorun bulunmaktadır. Alanyazında erken çocukluk dönemi müdahalelerinin önemli bir boyutu olan kaynaştırma uygulamalarında hangi müdahalenin, hangi çocuklar için ve hangi koşullar altında etkili olduğunu inceleyen ikinci nesil araştırmaları olmadığı, kaynaştırmaya yönlendirilen özel gereksinimli çocuklar için hazırlanan bireyselleştirilmiş eğitim programlarının çocukların gelişimsel özelliklerini, gereksinimlerini yansıtmadığı ve kaliteden yoksun olduğu (Bakkaloğlu, Yılmaz, Altun Könez ve Yalçın, 2018); erken müdahale çalışmalarının deneysel çalışmalarla sınırlı olduğu özellikle nitel, eylem araştırması ve karma yöntemlerle yapılacak araştırmalara gereksinim duyulduğu belirlenmiştir (Dogan, Cavusoglu ve Akkaya, 2020).

Sonuç olarak özel eğitim eğilimlerinin, birbirinden farklı gereksinimleri olan öğrencilere daha kapsayıcı ve kişiye özel bir eğitim sağlama konusunda uzun bir yol kat ettiği açıktır. Yetenekleri veya yetersizlikleri ne olursa olsun her çocuğun güçlendirildiği, desteklendiği ve tüm potansiyellerine ulaşabilmeleri için eşit fırsatlar verildiği bir dünya yaratmak ortak sorumluluğumuzdur. Ek olarak UNESCO 2017 yılı raporunda, 2030 yılına kadar tüm çocuklara kaliteli erken çocukluk gelişimi, bakımı ve okul öncesi eğitim sağlanması hedeflenmektedir.

Kaynakça

Bakkaloğlu, H., Yılmaz, B., Altun Könez, N., & Yalçın, G. (2018). What do the research about preschool inclusion in Turkey tell us? Inonu University Journal of the Faculty of Education, 19(1), 119-150. DOI: 10.17679/inuefd.302031

Dogan, M., Cavusoglu, T. & Akkaya, E. (2020). Understanding early childhood special education through a journal: 11 Years of INT-JECSE. International Journal of Early Childhood Special Education, 12(1), 138-151. Doi: 10.9756/INTJECSE/V12I1.201001

Love, H. R., & Beneke, M. R. (2021). Pursuing justice-driven ınclusive education research: Disability critical race theory (discrit) in early childhood. Topics in Early Childhood Special Education, 41(1), 31-44.

Steed, E. A., Rausch, A., Strain, P. S., Bold, E., & Leech, N. (2023). High-quality inclusion in preschool settings: A survey of early childhood personnel. Topics in Early Childhood Special Education, 43(2), 142-155.

Tomris, G., & Çelik, S. (2021). Erken çocukluk özel eğitimi: Kuramsal ve yasal temeller, Dünya’daki ve Türkiye’deki son eğilimler. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 23(1), 243-269. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.748893.

https-1. https://blog.gitnux.com/special-education-trends/ Erişim Tarihi: 30.09.2023